WYSPAMasowy i nieograniczony napływ uchodźców, jaki obserwujemy od kilku lat, powoduje, że mieszkańcy Europy z coraz większą niechęcią spoglądają na Morze Śródziemne. Uciekający przed wojną, dla których przeprawa na Stary Kontynent nie jest spełnieniem marzeń, ale wyborem mniejszego zła, są coraz częściej niepożądanymi gośćmi. Dla mieszkańców Europy, a przede wszystkim dla europejskich mediów, stają się niewygodnymi liczbami, którymi straszy się widzów. Grupa Kontrolna postanowiła zmienić tę perspektywę.

W piątek, 7 października w Scenie Roboczej odbyła się premiera spektaklu Wyspa w wykonaniu Grupy Kontrolnej. To tegoroczni laureaci ogólnopolskiego konkursu rezydencyjnego Nowa Generacja, organizowanego w ramach projektu Centrum Rezydencji Teatralnej Scena Robocza. Jury w składzie: Marta Keil, Grzegorz Laszuk oraz prof. zw. dr. hab. Jacek Wachowski postanowiło przyznać tytuł Laureata Konkursu Dawidowi Rafalskiemu za projekt Wyspa, podkreślając podjęcie przez Grupę Kontrolną wyjątkowo ważnego tematu w dzisiejszej debacie społecznej i politycznej.

Tytułowa Wyspa to niemal mityczne miejsce – cel trudnej i niebezpiecznej podróży po normalne życie. Przestrzeń, w której trawa jest zawsze zielona, niebo błękitne, a życie piękne i bezpieczne. Dla wielu to tylko bajka. Zderzenie z europejską rzeczywistością, bezdusznością systemu społecznego i politycznego, powoduje narastającą frustrację. Uciekając przed piekłem wojny, uchodźcy trafili do kolejnego – może pozbawionego wszechobecnych strzałów, ale z pewnością moralnego i etycznego. Zagubiony, odrzucony i nierozumiany człowiek staje się wyłącznie numerem w notatniku urzędnika, a oferowana pomoc nie jest w żaden sposób adekwatna do potrzeb. Oferujemy wodę, piękną wyspę, ale skąpimy ludzkiej życzliwości, zwykłej rozmowy czy odrobiny zrozumienia dla ludzi naznaczony traumą wojny.

Spektakl Grupy Kontrolnej próbuje przełamać ten mechanizm, spoglądając na uchodźców dużo życzliwszych okiem. Aktorzy, na przykładzie jednostki, ukazują człowieczeństwo tych, którzy decydują się na ucieczkę z własnego domu. W poszukiwaniu pomocy i odrobiny spokoju zgadzają się na rozdzielenie z najbliższymi i utratę własnej godności, po części również tożsamości. Tęsknota za życiem pozbawionym huku bomb, zamienia ich w liczby – zapisywane w urzędowych rejestrach, podawane w światowych serwisach informacyjnych, wymieniane podczas publicznych debat. Nikt nie patrzy na ich historie, motywacje, potrzeby, czy marzenia. Oni sami natomiast szybko odkrywają, że nie ma na ziemi takiego miejsca, które jest zawsze piękne i zawsze bezpieczne.

Wyspa to spektakl bardzo mocny w swojej wymowie. Warstwę tekstową podkreśla forma, w jakiej zostaje on zaprezentowany publiczności. Akcja rozgrywa się w całkowitej ciemności, kierując uwagę widza w stronę wypowiadanych słów. Dramaturgię sztuki potęguje warstwa muzyczna, przygotowana przez młodego i utalentowanego muzyka – Jonasza Sowę, którego merytorycznie wsparli Nidal Kalboneh i Mamadou Goo Ba. Grupa Kontrolna zabiera ważny głos w debacie na temat uchodźców, kierując swoją uwagę na jednostkę – jej przeżycia, oczekiwania, pragnienia i marzenia. Odchodzi od wszechobecnych liczb, przybliżając widzowi indywidualną historię bohatera – człowieka poszukującego miejsca do normalnego życia dla swoich dzieci.