Bierzmowanie to sakrament dojrzałości chrześcijańskiej, którego zazwyczaj udziela biskup podczas uroczystej Mszy świętej. Cała liturgia trwa zwykle około 1,5–2 godzin. Jej najważniejsze momenty to przedstawienie kandydatów, odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych, modlitwa o dary Ducha Świętego oraz namaszczenie czoła krzyżmem świętym.
Jak wygląda przebieg bierzmowania krok po kroku?
Msza z udzieleniem bierzmowania rozpoczyna się podobnie jak każda Eucharystia. Obrzęd sakramentu włącza się w liturgię po odczytaniu Ewangelii. Poszczególne elementy mogą być nieco inaczej organizowane w parafiach, ale zasadniczy przebieg wynika z ksiąg liturgicznych.
- Przedstawienie kandydatów – kapłan przygotowujący młodzież zwraca się do biskupa z prośbą o udzielenie sakramentu. Biskup pyta, czy kandydaci wiedzą, jaki dar otrzymają i czy należycie się przygotowali. Następnie pyta ich, jakich łask oczekują od Boga. Kandydaci odpowiadają: „Pragniemy, aby Duch Święty, którego otrzymamy, umocnił nas do mężnego wyznawania wiary i do postępowania według jej zasad”. Zgromadzeni odpowiadają: „Amen”.
- Homilia – biskup wyjaśnia znaczenie bierzmowania i przypomina kandydatom o wierze wyznanej podczas chrztu. Homilia przygotowuje do odnowienia przyrzeczeń chrzcielnych.
- Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych – kandydaci odpowiadają na pytania biskupa dotyczące wyrzeczenia się zła i wiary. Padają między innymi pytania: „Czy wyrzekasz się szatana, wszystkich jego spraw i zwodniczych obietnic?” oraz „Czy wierzysz w Boga Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi?”. Na każde pytanie kandydaci odpowiadają odpowiednio: „Wyrzekam się” albo „Wierzę”. Po wyznaniu wiary biskup mówi: „Taka jest nasza wiara. Taka jest wiara Kościoła, której wyznawanie jest naszą chlubą w Chrystusie Jezusie, Panu naszym”. Wszyscy odpowiadają: „Amen”.
- Modlitwa o Ducha Świętego – biskup wyciąga ręce nad kandydatami i prosi Boga o zesłanie Ducha Świętego. Najpierw wzywa zgromadzonych do modlitwy, a następnie wypowiada modlitwę, w której wymienia dary mądrości, rozumu, rady, męstwa, umiejętności, pobożności i bojaźni Bożej. W pewnym momencie wszyscy modlą się w ciszy. Na zakończenie zgromadzeni odpowiadają: „Amen”.
- Namaszczenie krzyżmem – kandydaci podchodzą pojedynczo do biskupa albo biskup podchodzi do nich. Kandydat podaje swoje imię, zwykle imię wybranego patrona. Biskup zanurza kciuk w krzyżmie świętym, kreśli nim znak krzyża na czole i wypowiada formułę: „[Imię], przyjmij znamię daru Ducha Świętego”. Kandydat odpowiada: „Amen”. Następnie biskup mówi: „Pokój z tobą”, a bierzmowany odpowiada: „I z duchem twoim”.
- Modlitwa powszechna – po udzieleniu bierzmowania odczytywane są wezwania modlitwy powszechnej. W wielu parafiach wykonują je osoby, które właśnie przyjęły sakrament.
- Dalsza część Mszy świętej – liturgia przechodzi do Eucharystii, a osoby bierzmowane uczestniczą w niej razem z całą wspólnotą.
- Obrzędy końcowe – na zakończenie biskup udziela błogosławieństwa. W zależności od zwyczaju parafialnego może także pobłogosławić pamiątki bierzmowania.
Biskup: „[Imię], przyjmij znamię daru Ducha Świętego”.
Bierzmowany: „Amen”.
Biskup: „Pokój z tobą”.
Bierzmowany: „I z duchem twoim”.
Co robi kandydat, świadek i biskup podczas namaszczenia?
Najważniejszy moment odbywa się przy udziale trzech osób. Kandydat podaje imię i odpowiada na słowa biskupa. Biskup udziela sakramentu przez nałożenie ręki, namaszczenie krzyżmem i wypowiedzenie formuły. Świadek stoi za kandydatem i kładzie prawą dłoń na jego prawym ramieniu. Nie podaje imienia za bierzmowanego i nie odpowiada w jego imieniu.
| Osoba | Działanie | Wskazówki |
|---|---|---|
| Biskup | Namaszcza czoło krzyżmem, kreśli znak krzyża i wypowiada formułę sakramentu. | Po odpowiedzi „Amen” mówi: „Pokój z tobą”. |
| Kandydat | Podaje wybrane imię, słucha słów biskupa i odpowiada „Amen” oraz „I z duchem twoim”. | Nie musi wykonywać dodatkowych gestów. |
| Świadek | Stoi za kandydatem i kładzie prawą rękę na jego prawym ramieniu. | Nie prowadzi dialogu z biskupem i nie podaje imienia zamiast kandydata. |
Co oznaczają gesty i krzyżmo święte?
Włożenie lub wyciągnięcie rąk jest gestem modlitwy i przyzywania Ducha Świętego. Towarzyszy mu prośba o umocnienie kandydatów Jego darami.
Krzyżmo święte to olej używany podczas namaszczenia. Biskup kreśli nim znak krzyża na czole, a wypowiadana formuła wskazuje na przyjęcie daru Ducha Świętego. Namaszczenie jest centralnym znakiem sakramentalnym bierzmowania.
W liturgii wymienia się siedem darów Ducha Świętego:
- dar mądrości
- dar rozumu
- dar rady
- dar męstwa
- dar umiejętności
- dar pobożności
- dar bojaźni Bożej
Najczęstsze pytania o ceremonię
Przed uroczystością najczęściej pojawiają się pytania dotyczące odpowiedzi, świadka i dalszego przebiegu Mszy:
- Co zrobić, jeśli zapomnę imienia? – Najlepiej powiedzieć je spokojnie i wyraźnie. Jeśli pomylisz się albo nie usłyszysz pytania, biskup lub osoba pomagająca przy obrzędzie pokieruje sytuacją.
- Czy trzeba zapamiętać cały dialog? – Nie. Kandydat powinien znać przede wszystkim odpowiedzi przy namaszczeniu: „Amen” oraz „I z duchem twoim”. Odpowiedzi podczas odnowienia przyrzeczeń są zwykle prowadzone przez biskupa.
- Kto może być świadkiem? – Zgodnie z zasadami prawa kanonicznego świadek powinien być katolikiem, który przyjął chrzest i bierzmowanie, ukończył 16 lat oraz prowadzi życie zgodne z wiarą. Szczegółowe wymagania może doprecyzować parafia.
- Co dzieje się po namaszczeniu? – Kandydat wraca na swoje miejsce albo przechodzi do wyznaczonej strefy. Po udzieleniu sakramentu wszystkim osobom następuje modlitwa powszechna, a później dalsza część Eucharystii.
Najważniejsze jest spokojne uczestnictwo w liturgii. Kandydat podaje imię, odpowiada na słowa biskupa, a świadek wykonuje prosty gest dłoni na ramieniu. Resztę obrzędu prowadzą biskup, kapłani i osoby wyznaczone przez parafię.
