Rodzicem chrzestnym w Kościele katolickim może zostać osoba, która ukończyła 16 lat, jest ochrzczonym i bierzmowanym katolikiem, przyjęła Eucharystię, prowadzi życie zgodne z wiarą i nie podlega karze kanonicznej. Nie może być ojcem ani matką dziecka. Ostatecznie kandydata dopuszcza proboszcz parafii, w której odbywa się chrzest.
Kto może być chrzestnym?
Podstawą oceny kandydata jest kanon 874 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Przepis określa nie tylko wiek i przyjęte sakramenty, lecz także wymaga, aby kandydat rzeczywiście chciał podjąć tę funkcję i był zdolny do wypełniania związanych z nią obowiązków.
Najważniejsze wymogi kanoniczne są następujące:
- Wyznaczenie przez rodziców lub osobę przyjmującą chrzest – kandydat powinien mieć także intencję pełnienia zadania chrzestnego.
- Ukończenie 16 lat – w wyjątkowej sytuacji proboszcz lub szafarz chrztu może dopuścić osobę młodszą, a biskup diecezjalny może ustalić inną granicę wieku.
- Przyjęcie chrztu, bierzmowania i Eucharystii – bierzmowanie jest wymagane, podobnie jak przyjęcie Pierwszej Komunii Świętej.
- Życie zgodne z wiarą – kandydat powinien praktykować wiarę i swoim życiem dawać przykład odpowiadający roli chrzestnego.
- Brak kary kanonicznej i przeszkód ustawowych – chrzestnym nie może być osoba objęta karą kanoniczną ani ojciec lub matka przyjmującego chrzest.
Chrzestny nie musi być członkiem rodziny. Może nim zostać przyjaciel lub inna bliska osoba, jeśli spełnia wymagania i jest gotowa wspierać rodziców w religijnym wychowaniu dziecka. Zgodnie z prawem kanonicznym wystarczy jeden chrzestny albo jedna chrzestna. Można też wybrać dwoje chrzestnych.
Co oznacza życie zgodne z wiarą?
Ten warunek nie sprowadza się wyłącznie do przyjęcia sakramentów w przeszłości. Chodzi o aktualną postawę kandydata, jego praktykę religijną oraz sytuację osobistą. Proboszcz może więc zapytać o uczestnictwo we Mszy Świętej, korzystanie z sakramentu pokuty i możliwość przystępowania do Eucharystii.
Za niespełniające wymogu życia zgodnego z wiarą zwykle uznaje się między innymi jawne trwanie w związku niesakramentalnym lub konkubinacie. Z tego powodu osoba żyjąca w małżeństwie cywilnym bez przeszkody do zawarcia małżeństwa sakramentalnego albo w trwałym związku bez ślubu kościelnego może nie otrzymać zaświadczenia. Sam rozwód nie przesądza jednak automatycznie o wykluczeniu. Znaczenie ma także to, czy dana osoba pozostaje w nowym związku niesakramentalnym.
Podobnie brak bierzmowania wyklucza pełnienie funkcji chrzestnego, dopóki kandydat nie przyjmie tego sakramentu. Oceniając konkretną sytuację, należy rozmawiać z proboszczem, ponieważ to on weryfikuje spełnienie wymagań w odniesieniu do danej osoby.
Kto nie może być chrzestnym?
Nie zostanie dopuszczona do tej funkcji osoba, która nie spełnia podstawowych wymogów kanonu 874. W praktyce problem pojawia się najczęściej w następujących sytuacjach:
- kandydat nie ma ukończonych 16 lat i nie zachodzi uzasadniony wyjątek;
- nie przyjął bierzmowania, chrztu lub Eucharystii;
- nie jest katolikiem albo otwarcie nie praktykuje wiary;
- żyje w związku niesakramentalnym lub innej sytuacji sprzecznej z wymaganiami stawianymi tej funkcji;
- podlega karze kanonicznej albo jest ojcem lub matką dziecka przyjmującego chrzest.
Chrzestny a świadek chrztu – jaka jest różnica?
Świadek chrztu nie jest drugim określeniem chrzestnego. Ochrzczony chrześcijanin należący do niekatolickiej wspólnoty kościelnej może zostać dopuszczony jako świadek, ale tylko razem z katolickim chrzestnym. Dotyczy to na przykład osoby prawosławnej, jeśli zostaną spełnione warunki przewidziane w przepisach i zaakceptowane przez parafię.
Świadek chrztu nie jest rozwiązaniem dla katolika, który nie praktykuje wiary albo nie spełnia wymogów z powodu swojej sytuacji życiowej. Nie można więc zastąpić brakującego zaświadczenia wpisaniem takiej osoby jako świadka.
| Kryterium | Rodzic chrzestny | Świadek chrztu |
|---|---|---|
| Wyznanie | Katolik | Ochrzczony chrześcijanin innego wyznania |
| Sakramenty | Chrzest, bierzmowanie i Eucharystia | Chrzest w swojej wspólnocie chrześcijańskiej |
| Rola | Wspiera rodziców w wychowaniu dziecka w wierze | Poświadcza przyjęcie chrztu |
| Warunek obecności | Może występować samodzielnie albo z drugim chrzestnym | Występuje razem z chrzestnym katolikiem |
Jak załatwić formalności?
Szczegółowe wymagania dokumentowe mogą różnić się między parafiami i diecezjami. Najczęściej kandydat powinien zgłosić się do kancelarii parafii swojego miejsca zamieszkania, a następnie przekazać dokument wydany przez tamtejszego proboszcza.
Przed wizytą w parafii warto sprawdzić następujące kroki:
- Skontaktuj się z kancelarią parafii, w której odbędzie się chrzest, i zapytaj o lokalne wymagania oraz terminy.
- Zgłoś się do proboszcza swojej parafii zamieszkania po zaświadczenie o możliwości pełnienia funkcji chrzestnego.
- Przygotuj dane wymagane przez parafię, zwykle imię i nazwisko, adres, datę urodzenia oraz informacje o przyjętych sakramentach.
- Jeśli parafia tego wymaga, przedstaw potwierdzenie chrztu, bierzmowania lub uczestnictwa w katechezie.
- Weź udział w spotkaniu przygotowującym do chrztu oraz przystąp do spowiedzi przed uroczystością, jeżeli taki obowiązek wskaże parafia.
Proboszcz może odmówić wydania zaświadczenia, jeśli uzna, że kandydat nie spełnia wymogów kanonicznych. Ostateczna decyzja należy do proboszcza parafii, w której ma odbyć się chrzest, dlatego wątpliwości najlepiej wyjaśnić przed podaniem danych chrzestnego.
W internecie pojawiają się informacje o „nowych zasadach” dotyczących rodziców chrzestnych. Nie ma jednak podstaw, aby traktować takie pogłoski jako odrębne, powszechnie obowiązujące przepisy. Podstawowe wymagania wynikają z kanonu 874 Kodeksu Prawa Kanonicznego, a lokalne parafie mogą określać sposób ich potwierdzania, na przykład przez zaświadczenia lub spotkania przygotowawcze.
Wybór chrzestnego powinien uwzględniać nie tylko pokrewieństwo i bliskość z rodziną. Jest to funkcja związana z pomocą w wychowaniu religijnym dziecka, dlatego liczą się wiara, dojrzałość i gotowość do obecności w jego życiu. Formalne dopuszczenie zawsze potwierdza proboszcz.
